کوکوپیت

توضیحات

خاک کوکوپیت در واقع نوعی بسترکشت می باشد که از الیاف پوست، پوشش میوه نارگیل و در برخی موارد از پوست درخت نارگیل و به صورت فشرده تهیه می شود. نخستین بار در قرن نوزدهم از آن به عنوان بستر کشت در باغبانی استفاده گردید ولی به خاطر کیفیت نامناسب مصرف آن کاهش یافت، در اواخر قرن بیستم با روش های مدرن تکنولوژی، کوکوپیت بهتری تولید گردید.

خاک کوکوپیت چیست؟

خاک کوکوپیت به عنوان محیط کشت سبک، سازگار با محیط زیست و توانایی نگهداری آب به مقدار زیاد شناخته شده است. هنگام مصرف با افزودن آب به هر یک کیلوگرم خاک کوکوپیت فشرده، 15 لیتر کوکوپیت مرطوب خواهید داشت. در کشورهای مختلف به دلیل اینکه بسیار سبک است و توانایی نگهداری آب آن زیاد است، هنگام صادرات انواع گل و گیاه به خصوص کاکتوس فقط از خاک کوکوپیت خالص استفاده می شود.

دلایل استفاده از کوکوپیت شامل موارد زیر است:

شوری بیش از حد خاک‌های این کشور (یکی از معضل‌های که استفاده‌کنندگان با کوکوپیت دارا هستند شوری آن است)

مشکل کم آبی ایران که کوکوپیت نگه‌دارندهٔ آب توانمندی است.

عاری از بیماری‌های خاکزی وآفات است. ( خاک‌های ایران به دلیل دارا بودن حجم زیاد بیماری و آفت باعث خشکی گیاه یا حتی سبز نشدن بذر می‌گردد.)

استفاده از آن نسبت به باقی بسترهای کشت موجود در دنیا قیمت ارزان‌تری دارد.

بافت آلی دارد و در طبیعت به سرعتتجزیه می شود و آلودگی برای محیط زیست ندارد.

انواع کوکوپیت:

نوع کوکوپیت بستگی به درصد اجزای آن دارد اما به‌طور کلی در ایران سه نوع آن مورد توجه قرار گرفته‌است:

۱. بافت فاین: شامل ۸۵٪ پیت و ۱۵٪ الیاف با اندازهٔ حداکثر ۴ سانتی‌متر است.

۲. بافت مدیوم: شامل ۸۰–۸۵٪ پیت و همچنین ۱۵–۲۰٪ الیاف با اندازهٔ حداکثر ۱۵ سانتی‌متر است.

۳. کوکوچیپس: شامل حدود ۳۰٪ پیت و ۳۰–۶۰٪ چیپس و مابقی الیاف با ابعاد متغیر است

مزایای استفاده از خاک کوکوپیت:

ظرفیت نگهداری خاک کوکوپیت نسبت به دیگر انواع بستر کشت، بسیار زیاد است؛ بنابراین در مصرف آب صرفه جویی و همچنین به رشد بهینه گیاه کمک می‌کند و این صرفه جویی در آب در بخش کشاورزی بسیار مقرون به صرفه است.

خاک کوکوپیت قدرت تهویه بسیار خوبی دارد. الیاف باریک نارگیل حتی زمانی که از آب اشباع شده باشد، تخلخل بسیار خوبی را دارا هستند و در نتیجه ترکیب این ماده با خاک، ضمن اصلاح خاک، از سفت شدن و فشردگی آن جلوگیری می‌کند.

یکی از مهمترین مزایای خاک کوکوپیت، عاری بودن آن از انواع بذر، علف هرز، آفت، بیماری و باکتری است. الیاف نارگیل به دلیل اینکه در بالای درخت و ارتفاع بالاتر از سطح زمین رشد می‌کنند بسیاری از آلودگی‌های با منشاء خاک را ندارد.

کوکوپیت نسبت به دیگر انواع بستر کاشت، زمان ماندگاری بالایی دارد و حداقل برای چهار سال و حداکثر تا ۱۰ سال می‌توان از آن به عنوان بستر کاشت استفاده کرد؛ در واقع از 10 سال به بعد شروع به تجزیه می کند.

محدوده pH خاک کوکوپیت خنثی تا کمی اسیدی (۶/۵ تا ۵/۶) است که محدوده مناسب برای بیشتر گیاهان محسوب می‌شود. در این محدوده از pH، عناصر غذایی به راحتی در اختیار ریشه گیاه قرار خواهند گرفت و کمک می کند خاصیت قلیایی ریشه کاسته شود.
کیفیت ذاتی الیاف نارگیل و تهویه مناسب این بستر باعث شده تا استفاده از خاک کوکوپیت برای جوانه زدن بذر‌ها و کاشت قلمه به عنوان بهترین بستر کاشت، شناخته شود. تجربه نشان داده است، کوکوپیت سرعت جوانه‌زنی بذر‌ها و ریشه‌دار شدن قلمه‌ها را افزایش می‌دهد.
کوکوپیت ماده‌ای کاملاً آلی است و هیچ گونه تأثیر نامطلوبی بر محیط زیست ندارد و بعد از تجزیه شدن به طبیعت برمی‌گردد.

کوکوپیت، به رشد باکتری، قارچ و علف هرز مقاوم است و در واقع بدون پاتوژن است. میزان بالای لیگنین موجود در کوکوپیت، رشد میکروارگانیسم های مفید را افزایش می دهد.
کوکوپیت در کنار مزایای زیادی که دارد دارای معایبی نیز می باشد که در زیر به آن خواهیم پرداخت.

معایب خاک کوکوپیت:

• کمبود مواد غذایی: مهمترین عیب کوکوپیت کمبود مواد مغذی در آن است. بنابراین در صورت استفاده از این بستر به صورت خالص مستلزم استفاده از محلولهای مغذی غذایی و کود مایع برای تغذیه ریشه گیاهان است.
•  قیمت بالا: از معایب کوکوپیت می توان به قیمت بالای آن اشاره کرد، کوکوپیت نسبت به باقی خاکها قیمت بالاتری دارد و در کل ماده گرانی محسوب می‌شود. قیمت بالای آن به دلیل وارداتی بودن آن بوده و وارد کننده متحمل هزینه زیادی می‌شود و این یکی از معایب کار است.

طرز تهیه خاک کوکوپیت:

برای تهیه خاک کوکوپیت از الیاف دورریختنی پوست و پوشش میوه نارگیل و الیاف تنه درخت نارگیل استفاده می‌شود؛ رشته‌های نازک پوست نارگیل جدا شده سپس پودر و برای بسته‌بندی آماده می‌شوند. ابتدا نارگیل‌ها خیسانده می‌شوند، روشی برای به عمل آوردن که به ‌طور طبیعی باعث تجزیه‌ پوسته‌ خیس می‌شود. برای تهیه خاک کوکوپیت پوست نارگیل‌ها به مدت ۶ ماه یا بیشتر، برای تجزیه شدن در آب خیسانده می‌شوند.

امروزه طرز تهیه خاک کوکوپیت مکانیزه شده و این فرآیند را می‌توان در مدت کمتری و طی یک هفته با استفاده از تکنیک‌های ماشینی پیشرفته انجام داد. بعد از خیسانده شدن رشته‌ها به ‌وسیله‌ شانه‌های مخصوص از پوسته جدا می‌شوند، این فرآیند جدا کردن الیاف نام دارد. زمانی که رشته‌ها یا الیاف نارگیل توسط شانه از پوسته جدا شد، خشک ‌شده و در این مرحله کوکوپیت خشک عمل‌آوری می شود.

انواع کوکوپیت:

کوکوپیت از سه بخش تشکیل شده ‌که ممکن است در بافت‌های مختلف هر سه یا یکی از بخش‌ها وجود داشته باشد. کوکوپیت ها انواع مختلفی دارد، انواع کوکوپیت به صورت زیر است:  پیت، الیاف یا چیپس

استفاده از مخلوط آنها مزایای خود را دارد.

پیت:

پیت مشابه پیت ماس است، اما رنگ آن قهوه‌ای تیره است و قطر آن بین یک تا پنج میلیمتر است. تراکم این محصول به ‌اندازه‌ای است که آب زیادی را در خود نگه می‌دارد و به همین دلیل نمی‌توان آن را تنها استفاده کرد؛ چون ممکن است ریشه‌ها از آب غرق شوند.

الیاف نارگیل:

رشته‌های نخ مانندی که از الیاف نازک و بسیار نازک نارگیل تشکیل شده اند که اکسیژن از طریق آن به ‌راحتی می‌تواند به سیستم ریشه‌ی گیاه نفوذ پیدا کند. فیبر نارگیل به ‌تنهایی قابلیت جذب زیادی ندارد و با گذشت زمان تجزیه می‌شود و درنتیجه مقدار اکسیژنی که به ریشه‌های گیاه می‌رسد، کاهش می‌یابد. به همین دلیل برای استفاده‌ی مجدد مناسب نیست.

نحوه استفاده از کوکوپیت:

امروزه خاک کوکوپیت به سه صورت در مراکز فروش مخصوص تجهیزات کشاورزی و گل و گیاه موجود است، این سه مدل کوکوپیت به شکل های زیر می باشد:

1. آجری شکل
2. گرد و یا گلدان هایی از الیاف نارگیل
3. پودر نرم

نحوه استفاده از کوکوپیت به عنوان محیط کشت فقط کافی است آن را در داخل آب قرار دهند.

هر یک کیلو گرم کوکو پیت فشرده شده، بعد از اینکه در آب قرار بگیرد و رطوبت را در خود جذب کند می‌تواند به ۱۵ لیتر کوکوپیت مرطوب تبدیل شود.

میزان و نحوه استفاده از کوکوپیت را با توجه به نوع گیاه و سایز گلدانی که از آن استفاده می‌شود، بستگی دارد و می تواند به تنهایی یا با بسترهای کاشت دیگر مثل پرلیت، پیت ماس، خاک اره و … مخلوط کرده و در گلدان مورد نظر قرار گیرد.

نحوه استفاده از کوکوپیت در داخل گلدان:

این محصول را درون گلدان مورد نظرتان قرار داده و بر روی آن آب بریزید. به محض این که الیاف محصول کوکوپیت از هم جدا شد می توانید به راحتی آن را به صورت خالص یا با پرلیت و یا پیت ماس مخلوط کنید و آن را مورد استفاده قرار دهید.

توجه داشته باشید که نصف این مقدار مخلوط باید کوکوپیت باشد. همچنین ۱۰ درصد آن پرلیت و ۴۰ درصد آن پیت ‌ماس باشد. این خاک، برای گیاهان آپارتمانی بسیار عالی است که می توان آن را به راحتی مخلوط کرده و از آن استفاده کرد.

نحوه استفاده از کوکوپیت در مورد کاشت بذر:

بهتر است از مخلوط کوکوپیت و پیت ماس به نسبت۷۰ درصد کوکوپیت و۳۰ درصد پیت ماس استفاده شود؛ این نحوه استفاده از کوکوپیت در مورد پرورش گل رز و توت فرنگی صدق می کند.